Waakzaamheid rondom AI in OT en manufacturing is belangrijker dan ooit

Artificial Intelligence ontwikkelt zich razendsnel en dringt steeds dieper door in de wereld van industriële automatisering. Machine learning bestaat al jaren in fabrieken voor toepassingen zoals voorspellend onderhoud en kwaliteitsanalyse, maar de nieuwste generatie AI, inclusief generatieve AI, veroorzaakt een structurele verschuiving. De impact is zichtbaar in het tempo waarin processen worden geautomatiseerd, in de complexiteit van cyberdreigingen en in de noodzaak om IT en OT nauwer te verbinden.

Deze vooruitgang biedt grote kansen, maar brengt ook duidelijke risico's met zich mee. Fabrieken kunnen alleen profiteren van de AI-revolutie als hun fundamenten sterk genoeg zijn. Dat geldt in het bijzonder voor databeheer, connectiviteit en security. Zonder deze basis wordt AI eerder een kwetsbaarheid dan een versterking.

Een sterke data infrastructuur als fundament voor waardecreatie

AI in productieomgevingen levert pas echte waarde op wanneer data betrouwbaar, volledig, tijdig en veilig beschikbaar is. Veel fabrieken beschikken over jaren aan sensorinformatie, PLC-data en machinegeschiedenis, maar deze gegevens worden vaak opgesloten in silo's of niet gestandaardiseerd verzameld. Daardoor ontstaat het risico dat AI-modellen worden gevoerd met inconsistente of foutieve informatie.

Een modern dataplatform voor productie vraagt om gestroomlijnde datacollectie, een uniforme benadering zoals een Unified Namespace, stevige governance en duidelijke segmentatie tussen wat aan de edge gebeurt en wat richting de cloud of het datacenter wordt gestuurd. Edge computing speelt een belangrijke rol omdat het realtime dataverwerking dicht bij de machine mogelijk maakt mogelijk maakt, zonder afhankelijkheid van externe verbindingen.

Security vormt daarbij een structurele noodzaak. Data moet volledig afgeschermd zijn en toegang moet strikt worden gecontroleerd. Als deze basis ontbreekt, ontstaan er grote gaten die door AI-gedreven aanvallen kunnen worden benut. Het bouwen van een stabiel en veilig datalandschap is daarom geen technische finesse, maar een absolute voorwaarde om waarde te halen uit AI.

GenAI versnelt productiviteit maar verhoogt cyberrisico's

De recente ontwikkelingen in generatieve AI hebben een positieve invloed op vele domeinen van de industrie. Bedrijven zetten GenAI in voor onderhoudsadvies, documentatieautomatisering, optimalisatie van planningen en zelfs ondersteuning van operators. Toch werkt dezelfde technologie ook in het voordeel van aanvallers.

Recent onderzoek toont een sterke toename van ransomware en meer verfijnde AI-gedreven aanvallen aan. Aanvallers gebruiken GenAI om overtuigende phishingaanvallen op te stellen, om malware te genereren die zich autonoom aanpast en om kwetsbaarheden in industriële netwerken te analyseren. De drempel om een goed uitgevoerde aanval te starten wordt hierdoor drastisch lager. Tegelijkertijd is slechts een kleine minderheid van bedrijven voldoende voorbereid om AI-gebaseerde aanvallen te detecteren en te stoppen.

Vooral in OT-omgevingen kan de impact enorm zijn. Een enkele succesvolle aanval kan leiden tot stilstand van productielijnen, misconfiguratie van machines of zelfs fysieke schade. Juist omdat productieomgevingen nog vaak met oudere technologie werken en minder frequent worden gepatcht, vormen zij een aantrekkelijk doelwit.

GenAI is dus een krachtig hulpmiddel voor verdediging, maar evenzeer een versterker voor aanvallers. Slimme anomaliedetectie, geavanceerde netwerkmonitoring en Zero Trust architecturen worden daardoor onmisbaar om de balans in het voordeel van bedrijven te houden.

IT en OT kunnen niet langer gescheiden blijven

De grens tussen IT en OT vervaagt al jaren. Moderne fabrieken bouwen aan een volledig datagedreven aanpak waarin machinegegevens, planning, maintenance, logistieke systemen en cloudtoepassingen continu samenwerken. AI versnelt deze convergentie nog verder.

Zodra gegevens vanuit productie naar IT vloeien en AI-modellen feedback geven richting machines, ontstaat een wederzijdse afhankelijkheid. Elk lek in IT heeft potentiële gevolgen voor OT en elk zwak punt in OT opent de deur naar IT. Dit is een van de belangrijkste redenen waarom veel industriële bedrijven digitale transformatie combineren met een versterking van cybersecurity.

Een succesvolle toepassing van AI vereist daarom niet alleen technologie, maar ook organisatorische samenwerking. IT-teams richten zich op data en digitale platforms, terwijl OT-teams procestechnische kennis bezitten. Beide werelden moeten elkaar vinden om ervoor te zorgen dat realtime AI, agentic AI en robotica betrouwbaar en veilig ingezet kunnen worden.

Wanneer IT en OT onvoldoende samenwerken ontstaat er vertraging, inefficiëntie en verhoogd cyberrisico. Wanneer samenwerking centraal staat, ontstaan nieuwe mogelijkheden zoals autonome productieprocessen, realtime kwaliteitscontrole of geïntegreerde onderhoudsplanning.

AI biedt ongekende kansen, maar vraagt discipline en waakzaamheid

De opmars van AI in productie is onvermijdelijk en biedt enorme kansen voor efficiëntie, duurzaamheid en concurrentiekracht. Maar het succes van deze transformatie hangt volledig af van de mate waarin bedrijven hun basis op orde hebben. Een stabiel en veilig dataplatform, een duidelijke focus op OT-security en een volwaardige samenwerking tussen IT en OT bepalen of AI een competitief voordeel wordt of een bron van kwetsbaarheid.

Wie deze fundamenten versterkt, zal de komende jaren versneld kunnen groeien. Wie dat niet doet, loopt een aanzienlijk risico op stilstand, dataverlies of reputatieschade. De industrie staat voor een keuze. De voordelen van AI zijn groot, maar de risico’s zijn dat ook. Waakzaamheid en voorbereiding zijn daarom geen luxe maar een strategische noodzaak.

 Sam Waes, Head of Smart Industries Europe bij Orange Business